Vedi anche

Inglese

Vedi anche

Filosofia

Utenti online

No

Epistulae ad Lucilium 47, 12-15

  • PDF

[12] 'At ego' inquis 'nullum habeo dominum.' Bona aetas est: forsitan habebis. Nescis qua aetate Hecuba servire coeperit, qua Croesus, qua Darei mater, qua Platon, qua Diogenes? [13] Vive cum servo clementer, comiter quoque, et in sermonem illum admitte et in consilium et in convictum.
Hoc loco acclamabit mihi tota manus delicatorum 'nihil hac re humilius, nihil turpius'. Hos ego eosdem deprehendam alienorum servorum osculantes manum. [14] Ne illud quidem videtis, quam omnem invidiam maiores nostri dominis, omnem contumeliam servis detraxerint? Dominum patrem familiae appellaverunt, servos - quod etiam in mimis adhuc durat - familiares; instituerunt diem festum, non quo solo cum servis domini vescerentur, sed quo utique; honores illis in domo gerere, ius dicere permiserunt et domum pusillam rem publicam esse iudicaverunt. [15] 'Quid ergo? omnes servos admovebo mensae meae?' Non magis quam omnes liberos. Erras si existimas me quosdam quasi sordidioris operae reiecturum, ut puta illum mulionem et illum bubulcum. Non ministeriis illos aestimabo sed moribus: sibi quisque dat mores, ministeria casus assignat. Quidam cenent tecum quia digni sunt, quidam ut sint; si quid enim in illis ex sordida conversatione servile est, honestiorum convictus excutiet.

  1. <<Ma io>> tu dici <<non ho nessun padrone>>. Sei ancora giovane: forse ne avrai (uno). Non sai a quale età cominciò a essere schiava Ecuba, a quale età Creso, a quale età la madre di Dario, a quale età Platone, a quale età Diogene?
  2. Vivi con lo schiavo in maniera clemente, e anche affabilmente e rendilo partecipe delle tue conversazioni, delle tue decisioni e della tua vita privata. A questo punto tutta la schiera dei raffinati mi griderà contro:<< Non c'è nulla di più umiliante, nulla di più vergognoso di questa cosa>>. Eppure io potrei sorprendere queste stesse persone mentre baciano la mano degli schiavi altrui.
  3. Non comprendete neppure questo, cioè come i nostri antenati abbiano tolto ogni motivo di odiosità ai padroni e ogni occasione di umiliazione agli schiavi? Hanno chiamato il padrone “padre di famiglia” e gli schiavi “domestici”, nome che ancora oggi è in uso nei mimi. Hanno istituito un giorno festivo, nel quae e non in quello soltanto, i padroni mangiassero insieme con gli schiavi, ma in quello in modo particolare; hanno consentito loro di occupare in casa posti di responsabilità e di amministrare la giustizia e (i nostri antenati) ritennero che una casa fosse uno stato in miniatura.
  4. <<E dunque? Ammetterò tutti gli schiavi alla mia tavola?>> No, non più di tutti gli uomini liberi. Se pensi che io respingerò alcuni come se svolgessero una mansione troppo umile, come per esempio quel mulattiere e quel bovaro. Non li stimerò in base ai loro mestieri ma in base ai loro costumi: ognuno è responsabile della propria condotta morale, i mestieri è la sorte ad assegnarli. Alcuni perché ne sono degni siedono a mensa, altri per diventarlo; infatti se in loro c'è qualche atteggiamento servile derivante dal loro frequentare gente umile, il frequentare persone più degne lo eliminerà

Ecco la lista di alcuni paradigmi che potrebbero servirvi:

 

Inquam, inquis, inquit

Coepto, as, avi, atum, are

Servio, is, ivi o ii, itum, ire

Vivo, is, vixi, victum, ere

Admitto, is, admisi, admissum, ere

Detraho, is, traxi, tractum, ere

Duro, as, avi, atum, are

Instituo, is, stitui, stititum, ere

Admoveo, es, movi, motum, ere

Erro, as, avi, atum, are

Exstimo, as, avi, atum, are

Reicio, is, ieci, iectum, ere

Aestimo, as, avi, atum, are

Do, das, dedi, datum, are

Adsigno, as, avi, atum, are

Dignor, aris, atus sum, ari

Deprehendo, is, prehendi, prehensum, ere

Vescor, vesceris, vesci

Excutio, is, excussi, excussum, excutere

 

Ecco alcune figure retoriche presenti nel brano:

 

Anafora

qua ... qua ... qua ...

 

Chiasmo

dat(A) mores(B) ministeria(B) casus adsignat(A)

 

Anafora

Nihil hac re humilius, nihil turpius (ripetizione di nihil)

 

Anafora

Omnem invidiam maiores ... , omnem contumeliam ... (ripetizione di omnem)

 

Note varie:

 

mater: gen. plur. in -um; vd. anche canis, canis; panis, panis; iuvenis, iuvenis; senex, senis; pater, patris; frater, fratris; accipiter, accipitris; sedes, sedis; vates, vatis.

comiter: avv.

sermonem: da sermo, sermonis

convictum: da convictus, us

turpius: comp. da turpis, e

osculantes: part. congiunto

Ne quidem: neppure

ius: da ius, iuris (neutro)

quo...vescerentur: relativa con valore finale

pusillam: da pusus, i

quam...detraxerint: interrogativa indiretta

Ultimo aggiornamento Venerdì 27 Giugno 2008 11:25

Aggiungi commento


Codice di sicurezza
Aggiorna